"Theo Cánh Lục Bình" Làm điều bạn thích là tự do. Thích điều bạn làm là hạnh phúc.

Tuesday, December 25, 2012

Treo tranh tứ quý sao cho đúng


Tranh thêu chữ thập Số 7 Ngõ 1194 Đường Láng
 
   Trước hết ta phải nói về ý nghĩa của từng tranh trong bộ tứ quý


              1. Trước hết nói về Mai.

 Tranh thêu chữ thập Số 7 Ngõ 1194 Đường Láng
            Mai là 1 cây hoa quý đối với người Trung Quốc, có thể coi là Quốc hoa. nó có màu trắng hoặc hồng. Không phải là giống hoa mai vàng của miền Nam đâu. Vì nó trắng nên tượng trưng cho sự thanh khiết. Nó chịu qua gió tuyết mùa đông (nên nhớ là có cả tuyết đấy) nên thể hiện 1 sức khỏe, 1 sức sống mãnh liệt. Khi mùa xuân về nó nở hoa 5 cánh, báo hiệu xuân về. Vì ý nghĩa đó, ngay cả Cao Bá Quát cũng phải thốt lên rằng: Nhất sinh đê thủ bái mai hoa (Cả đời chỉ cúi đầu trước hoa mai thôi). Có thể coi là biểu tượng của Quân tử. Trường hợp này tôi xếp Mai thuộc mùa Xuân.

             2. Nói đến mùa hạ là nhắc đến cây Trúc.
Tranh thêu chữ thập Số 7 Ngõ 1194 Đường Láng
          Trúc trong tiếng Hán chỉ loài tre nói chung. Chứ không phải là cây trúc ở Việt Nam. Cây tre trong tiếng Hán là Thích Trúc (tức là cây tre có gai). Chỉ có điều cây Trúc theo nghĩa là cây cảnh thì người ta hay chơi Trúc Quân tử. Cây Trúc cũng là 1 cây có thể sống nơi khô cằn, quanh năm xanh tốt, đốt ngay thẳng từ bé (măng - bambooshot). Đốt cháy thân cây tre đi nhưng đốt than của nó vẫn thẳng chứ không cong gãy. Để tiết kiệm thời gian, tôi mời bạn đọc đoạn trích này để tham khảo về cây Trúc - Tre mà tôi trích từ 1 bài tôi viết cách đây 3 năm.

Cây tre có một vai trò đặc biệt trong đời sống thường nhật của người dân Việt Nam cũng như trong các cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại.

         Từ ngàn xưa (ít nhất là từ thời Thánh Gióng), cây tre đã người Việt Nam sử dụng như một thứ vũ khí chiến đấu có hiệu quả trước giặc ngoại xâm và giặc lũ. Người dân Việt Nam ai chẳng biết thân tre được sử dụng làm gy, roi, chông, cung, tên, cọc (chống lụt), cây nêu (trừ tà ma)…

         Ở nông thôn Việt Nam, làng nào mà chẳng có vài luỹ tre xanh. Nó gợi lên một cảm giác yên bình và che chở. Các vật dụng trong nhà, dưới bếp và đồ dùng trong nông nghiệp không thể thiếu vắng vai trò của cây tre. Ngày nay, tại các cửa hàng lưu niệm cũng có rất nhiều đồ thủ công mỹ nghệ làm từ cây tre để du khách thập phương mua về làm kỷ niệm.

         Chưa hết, cây tre trong quan niệm của người xưa là đại diện cho tấm lòng ngay thẳng, chính trực của bậc chính nhân quân tử. Người xưa nói Tùng - Trúc - Cúc - Mai là như vậy. Tre mùa đông không rụng lá, sống nơi khô cằn sỏi đá, đốt tre mọc thẳng từ khi còn là măng non. Vì thế còn có câu: Trúc dẫu đốt, tiết ngay vẫn thẳng. "Trúc" ở đây cũng là tre (thuộc họ tre trúc) và đặc biệt hơn nữa nếu tôi không nhầm thì cây lúa cũng thuộc họ tre.
          Người Việt Nam thân thiện hoà nhã, yêu chuộng hoà bình, không thích gây hấn. Đánh thắng giặc xong còn trải chiếu hoa cho giặc về (như trong Bình Ngô Đại Cáo). Thiết nghĩ, còn có gì thích hợp hơn khi dùng cây tre làm biểu tượng để nói về tinh thần dân tộc Việt Nam. Bởi vậy, tôi tự hỏi nếu như chữ "t" trong biểu tượng du lịch này được cách điệu thành hình một cây tre xanh thì chắc là sẽ có hiệu quả thẩm mỹ và gây ấn tượng mạnh hơn".

Tranh thêu chữ thập Số 7 Ngõ 1194 Đường Láng
           3. Nói về Cúc, tức là mùa Thu.
         "Cứ mỗi độ thu sang, hoa cúc lại nở vàng".

Cây này tôi không nói được nhiều nhưng có thể thấy ở ba khía cạnh:
3.1. Cúc biểu tượng của sự trường thọ. Thường dùng để chúc thọ, chúc người già. Vì thế có loài cúc mang tên Cúc Vạn thọ.
3.2. Cúc cũng có chí khí quân tử của nó. Ai chơi hoa cúc đều biết Hoa cúc tàn nhưng không rụng, nó chỉ gục rũ trên thân của nó thôi. Nó gợi cho ta đến 1 hình ảnh chết đứng, chứ không chết nằm.
3.3. Hoa cúc có thể dùng làm thuốc và pha trà. Trung QUốc có loại trà hoa cúc rất thơm ngon, có thể pha thuần hoa cúc, có thể thả vài bông vào ấm chè mạn, thanh nhiệt giải độc. Các cụ già rất khoái uống trà này. Uống trà hoa cúc, bình thơ, đàm đạo, đánh cờ thì rất tuyệt.

               4. Cuối cùng là Tùng, đại diện cho mùa Đông.
               Chữ Tùng có nghĩa là cây Thông. Ta gọi là Tùng, Bách, Thông nhưng Tàu chỉ gọi là Tùng. Họ phân biệt mấy loại đó bằng Tùng La hán, Tùng mã vĩ (thông đuôi ngựa)...

                 Cây Tùng mọc trên núi đá cao, khô cằn, thiếu nguồn dinh dưỡng. Nó hay mọc ở những mỏm núi chênh vênh, chịu nhiều sương gió, bão tuyết mà không chết không đổ. Đầu thế kỷ trước, Đại Tướng Trần Nghị của Trung Quốc có 1 bài thơ ca ngợi cây tùng để nói về chí khí của người cách mạng rất hay. Tôi không nhớ hết chính xác từng chữ nhưng đại ý là Tuyết trắng đè trên cây tùng xanh, cây tùng xanh vẫn vươn thẳng lên trời, muốn biết ai cao thấp, phải đợi lúc tuyết tan.

                 Ngoài ra, hãy để ý Tùng là loài cây thực vật hạt trần, có thể phán tán bộ gen trong gió. Nó là loại thực vật lá kim, quanh năm xanh tốt, không rụng lá, tiết kiệm (nước), rễ bám sâu vào trong vách núi. Đó là phẩm chất quý mà con người mong ước. Trong truyện Tào Tháo đời Tam Quốc có nói đến chuyện 1 cây Tùng già cổ thụ, đường kính mấy chục người ôm (tương truyền giờ vẫn còn). Nhiều người muốn chặt nhưng không chặt được. Tào Tháo khiếp sợ và phong cho cây Tùng là Trượng phu Tùng. Có phong quan và treo mũ tượng trưng. Vậy là bạn biết Tùng có ý nghĩa rồi chứ: Bậc Trượng phu hoặc Đại trượng phu.

             Nói tóm lại, bộ tranh tứ quý nêu trên đều nói về chí khí của người quân tử, được nhiều người thờ phụng và học tập.
Vậy với bộ tứ quý ta nên treo theo thứ tự: Tùng Trúc Cúc Mai (Nay có người chơi Lan Trúc Cúc Mai.)


Theo cổ truyền người ta treo từ phải qua trái.( có một số người theo lối hiện đại, treo từ trái qua phải).
(st)

3 comments:

  1. Thường thấy có bộ tranh tứ quý: mai, lan, cúc , trúc cũng để chỉ 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông?

    ReplyDelete
  2. Cây mai như đề cập trên bài gọi là tuyết mai hay bạch mai. Ở VN cũng có, nhưng hiếm. Đối với người Việt, không thích màu trắng vào mùa Xuân. Ngược lại màu vàng trước đây là màu của vua chúa, thường chỉ sự cao sang rực rỡ.

    ReplyDelete
  3. http://www.vatinam.net
    Have a nice and lovely blog dear, please visit me...

    ReplyDelete